TARİH-İ SİSTAN

 

TARİH-İ SİSTAN

 

              Târîh-i Sistân: Büyük bir bölümü, o dönemde yazılmış olan Farsça gü¬ve¬nilir kitaplardan birisi de Târîh-i Sistân’dır. Bu kitap, bir¬birinden farklı iki dö¬nemin farklı iki üslubunu taşıyan, iki kişi tarafın¬dan yazılmış olan birbirinden farklı iki bölümden oluşmaktadır. Bi¬rinci bölümü, 444-445/1052-1053 yılına kadarki olayları, yani ince¬leme konusu ettiğimiz dö¬nemin sonuna denk gelen Selçukluların ha¬kimiyet döneminin başlarına kadarki olayları içermektedir. İkinci bö¬lüm de bu tarihten sonra 725/1324 yılına kadar gelen olayları konu alır ve VIII/XIV. yüzyıl başlarında yazıl¬mıştır. Bizim bu bölümde inceleme ve ilgi ko¬numuz olan bölüm, kitabın bu birinci bölümüdür. Bu bö¬lümde, bazı konular, Ebû Mueyyed-i Belhî’nin nesri gibi eski kitaplar¬dan alınmadır. Geriye kalan yani ki¬tabın büyük bir bölümü, müellifi bilinmeyen bir kişi tarafından yazılmış olan kı¬sımdır. Bu müellifin yazı üslubu çok sade ve tabiidir, bu sadelik ve yazarın ta¬biat ve fesahatine yakınlık, onun nesrini Bel‘amî gibi eski büyük fasih¬lerle aynı dere¬ceye taşımıştır. Bu kitap, her ne kadar söz konusu ettiğimiz dönemin sonla¬rında yazılmış ise de Arapça kelimelerden ve anlaşılması zor terkipler¬den büyük bir oranda uzaktır. Kitabın konularından bazıları dilin, ke¬limelerin ve terkiplerin es¬kiliği açısından Sâmânî dönemi nesrinin üslubunu andırır. Cümlelerin kısa oluşu, ibarelerin anlaşılırlığı, fiille¬rin tam şekliyle kullanılışı ve bir bölümü bölge¬sel olan özel terkiplerin kulla¬nılışı, bu kitabın kendine özgü özelliklerinden sa¬yılmaktadır.