TARİH-İ BELAMİ

 

TARİH-İ BELAMİ

 

            Târîh-i Bel‘amî: Bu eser, Tercüme-i Târîh-i Taberî olarak ünlüdür. Ancak bu eserde, Taberî’nin Târîhu’l-Umem ve’l-Mulûk adlı eseri dışında başka kitap¬lardan alınmış birçok konunun olmasından dolayı onu Bel‘amî’nin ismiyle anıyo¬ruz. Elbette bu kitabı, Emir Mansûr b. Nûh-i Sâmânî’nin veziri Bel‘amî, o padi¬şahın emriyle 352/963’te Târîh-i Taberî kitabından tercüme şeklinde baş¬lamış¬tır. Ancak daha sonra İran tarihi ile ilgili olarak başka değişik kaynaklar¬dan da yararlanmış ve Târîh-i Taberî’nin bazı bölümlerini de hiç al¬mamıştır. Bu ki¬tabın başında ve Mucmelu’t-Tevârîh ve’l-Kısas ese¬rinde Ebû Sâlih Mansûr b. Nûh’un emri ve mütercim ve müellifin 352/963’te bu işe başlamasının nasıl ol¬duğun¬dan söz edilmiştir. Bu kitabın nesih hattıyla yazılmış birkaç nüshası elde mevcut olup bir iki defa Hindistan ve İran’da basılmıştır. Emir Mansûr b. Nûh-i Sâ¬mânî’nin ünlü veziri ve Târîh-i Bel‘amî’nin mütercim ve müellifi, Ebû Ali Muhammed b. Muhammed b. Abdullah el-Bel‘amî, IV/X. yüzyılın ileri gelen şah-siyetlerinden¬dir. Babası Ebû’l-Fazl Muhammed b. Ab¬dullah el-Bel‘amî, 279/892’den itibaren İsmail b. Ahmed-i Sâ¬mânî’nin, oğlu Ahmed ve Ahmed’in oğlu Nasr’ın veziri olup 326/937’de vezirlikten azle-dilmiş, 330/941’de de öl¬müştür. Onun Bel‘amî olarak ün kazanmasının nedeni, onun ve geçmişlerinin Merv bölgesindeki “Bel‘amân”a mensup oluşudur. Kimileri de onun bu isimle anılmasının nedenini, geçmişleri¬nin Rum diyarındaki “Bel‘am”dan oluşuna bağ¬lamışlardır. Ebû’l-Fazl’ın oğlu, yani Ebû Ali Muhammed, bir süre Ebû’l-Fevâris Abdulmelik b. Nûh (343-350/954-961) ve Ebû Sâlih Mansûr b. Nûh’un (350-366/961-976) vezirli¬ğini yapmış, Târîh-i Bel‘amî’nin tercüme ve telifine de bu son padişahın emriyle baş¬lamıştır. Gerdizî, ölüm tarihini, 363/973 yılı olarak yazmış¬tır.