ARAPÇA ŞİİR

 

ARAPÇA ŞİİR

 

 

           IV/X. yüzyıldaki ve V/XI. yüzyıl başlarındaki Arapça şiir, II/VIII. ve III/IX. yüzyılda sahip olduğu seyri devam ettirip kesin kemal derecelerine ulaştırdı. Nitekim ister lafız, terkip ve ibarelerin görünümü açısından ister onun anlam ve dikkati, ister derin ilmî düşünce ve mazmunların şiire gi¬rişi açısından olsun tüm Arap şiir dönemlerinin başında gelmiştir. Arap şiir üstatlarından olan büyük ve ünlü şairler de bu dönemde yetişmiştir. Bunlara örnek olarak Ebû’t-Tayyib el-Mutenebbî (303-354/915-965); Ebû’l-‘Alâ-i Ma‘arrî (363-449/973-1051), Ebû Hânî el-Endelûsî, Ebû’l-Hasan el-İslâmî, İbn Haccâc, Şerîf er-Râzî, Şerîf el-Murtazâ ve bunlara ben¬zer kimseler ve¬rilebilir. Arapça şiir, İran’da bu dönemde de aynı Arapça nesir ora¬nında revaç buldu. Bu dönemde İran’da yaşamış olup da Arapça şiir Divan’ına sahip olmayan ya da kendisinden birkaç beyit nakledilmeyen çok az filozof, edip, tarihçi ve yazar vardı. Ebû’l-Ha¬san Şehîd-i Belhî, İbn ‘Amîd, Sâhib b. ‘Abbâd, Ebû Ali Miskeveyh, Şemsu’l-Me‘âlî Kâbûs, Ebû Ali Sînâ, Bedîuzzamân-i Hemedânî, Ebû Bekr-i Hârezmî, Ebû Mansûr-i Sa‘âlibî, Ebû’l-Hasan Ali b. Abdulaziz-i Curcânî, Ebû Reyhân-i Bîrûnî, Ebû’l-Ferec-i İsfahânî, İbn Hindû ve ismi daha önce geçen¬lerin tümü gibi.

           Adudud’d-devle, İbn ‘Amîd, İbn Sa’dân, Sâhib b. ‘Abbâd, Ebû’l-Fazl-i Bel‘amî, ‘Utbî, Cihânî, Ebû’l-Huseyn Suheylî vb. gibi kimselerin şairleri ve edipleri teşviki sonucu ister Irak’ta, ister Horâsân’da olsun Arapça şiir çok yüksek bir dereceye ulaştı. Nitekim bu dönemdeki Fars şairlerinden Arapça şiir söyleyen kimse¬lerin tümünün ismini burada zikretmek gerçekten çok zordur. Okuyucu bunların tümünü görmek isterse Yetîmetu’d-dehr, Tetimmetu’l-Yetîme, Dumyetu’l-Kasr vb. eserlere müracaat etmelidir. Bu arada Muhammed b. Mûsâ el-Haddâdî el-Belhî, Ebû Ab¬dullah ez-zarîr el-Ebîverdî, Mihyâr ed-Deylemî, Ebû’l-Feth Ali b. Muhammed el-Bustî gibi şairleri zikret¬mekle yetinelim.

           Ebû’l-Huseyn Mihyâr b. Merzuye-i Deylemî, meşhur bir şair ve katiptir. Başta Zerdüşt dinine mensuptu. Daha sonra Şerîf-i Râzî Ebû’l-Hasan Muhammed el-Mûsevî aracılığıyla Müslüman oldu ve onun yanında edebiyat ve şiir ilmiyle uğraştı. Çok hızlı bir şekilde döneminin en büyük şairi oldu. Şiir Divan’ının dört cilt olduğu söylenir. 428/1036 yı¬lında vefat etmiştir.